Tezhip Sanatı Nedir, Nasıl Yapılır, Nerelerde Kullanılır?

11 Nisan 2015

Günümüzde çok fazla kullanılmasa bile Türk toplumuna atalarından miras kalan bir sanattır. Özellikle Osmanlı zamanında en güzel örnekleri görülen tezhip sanatının, dinle de son derece bağdaştırıldığını görüyoruz. Kuran-ı Kerim süslemelerinde ve eski Osmanlı kıyafetlerine işlenen tezhip örnekleri ilgisi olan veya olmayan herkesi beğenisini kazanacak türdendir.

Gelin birlikte “tezhip sanatı nedir, nasıl yapılır ve nerelerde kullanır?” inceleyelim:

Tezhip Sanatı Nedir?

Tezhip Sanatı Nedir?Dilimize Farsçadan geçen tezhip sanatının tanımı; altın veya boya ile yapılan süslemelerdir. Bu sanatla uğraşan erkeklere müzehhip, bayanlara müzehhibe denir.

İslamiyet öncesinde kullanılmaya başlayan tezhip sanatı, Türk toplumları tarafından uygulanmıştır. Osmanlı zamanına kadar gelişerek devam etmiştir. Kanuni Sultan Süleyman döneminde ise zirveye ulaşmış diyebiliriz. Çünkü Süleyman bu sanatın yapılması için ne gerekiyorsa temin etmiştir. Hanedanın giydiği kıyafetlerde bile kullanılmıştır.

Tezhip sanatının uygulanma teknikleri, klasik tezhip, halkar, zerefşan, saz yolu, şukufe ve münhanidir.

Tezhip Sanatı Nasıl Yapılır?

Tezhip Sanatı Nasıl Yapılır?Kesinlikle çok sabır ve emek isteyen zahmetli bir iştir. Tezhip sanatçısı bir kağıda yapmak istediği motifi çizer, sonrasında motif desenini oluşturmak için iğne yardımıyla nokta nokta olacak şekilde deler. Bu işlemi yaparken çinko altlık kullanır, deldikten sonra motifini nereye işlemek istiyorsa kağıdı oraya koyarak, delikleri yapışkan siyah toz maddeyle doldurarak, motifini oluşturmuş olur. Fırça yardımı ile boyama işlemini yapar.

Altın ve boya ile süsleme yapılır demiştik, şimdi altını boyanabilir hale getirmek için hangi aşamalardan geçirildiğini anlatacağım:

Öncelikle ”Altın Varak” elde etmemiz gerekecek. Altın maddesi, incecik yaprak haline gelinceye kadar dövülerek, 3-4 cm uzunluğunda parçalara ayrılacak. Yaprak halini alan parçalar üst üste dizilirken, parçaların aralarına güder konulacak ve güderin üstüne elenmiş ince toz kireç serpilecek.

50-60 kat yaptıktan sonra deriye sarılarak, kıvama gelene kadar 2-3 gün tekrar dövülerek altın varak elde edebilir. Yapan ustalardan satında alabilirsiniz.

Oluşan sıvıyı bir kapta, su ve jelatin malzemeleriyle 2-3 gün karıştırmak gerekiyor. Boyalarda ise eskiden toprak boya kullanılırdı, günümüzde bu işle uğraşanlar sentetik boyayı tercih etmektedir.

Tezhip Nerelerde Kullanılır?

Tezhip Nerelerde Kullanılır?Günümüzde pek çok alanda kullanılır. Kuran-ı Kerim kitabının kapağındaki altın yaldızlı ve ayetlerin sonuna konulan motifler, belki de en güzel örnekleridir. Ramazan ayında dağıtılan imsakiyelerin, minyatürlerin, sandıkların üzerinde bulunan işlemelerde, ferman ve tuğra motiflerinde, kumaşların üzerindeki motifler örnek olarak gösterilebilir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir