Ebola Virüsü Nedir? Nasıl Bulaşır? Belirtileri ve Korunma Yolları

11 Aralık 2014

Batı Afrika ülkesi Sierra Leone başka olmak üzere dünyada birkaç ülkede Ebola virüsü yüzünden ölen kişilerin sayıları 6 binden fazla. Dünya Sağlık Örgütü tarafından yapılan yazılı açıklamaya göre büyük bir çoğunluğu Liberya, Gine ve Sierra Leone’da olmak üzere toplam 17 bin 942 vaka tespit edildi.

Amerikan TIME dergisi bilindiği gibi her yıl “Yılın Kişisi”ni seçiyor. Bu yıl Ebola Salgını ile mücadele eden doktor ve hemşireleri “Ebola Savaşçıları” olarak “Yılın Kişisi” seçti. Ayrıca “Ebola Savaşçıları” arasında Ebola’dan kurtulmayı başaran ABD’li Doktor Kent Brantly de yer alıyor.

Peki, nedir bu Ebola? Nasıl Bulaşır? Belirtileri ve korunma yolları hakkında bilgiler vermek istiyorum.

Ebola Virüsü Nedir?

İnsanlarda eski adıyla Ebola Hemorajik Ateşi denilen Ebola Virüsü Hastalığı’na yol açar. İnsanlarda, enfekte maymun, goril, şempanze, meyve yarasası, orman antilobu ve kirpi gibi primatlarda sıklıkla ölüme yol açan ciddi bir hastalıktır.

Salgınlarda ölüm oranı %90’a kadar çıkabilir. Özellikle tropikal ormanların yakınında bulunan Orta ve Batı Afrika’nın ücra köylerinde görülmektedir. İnsanlara vahşi hayvanlardan geçer ve insandan insana kolayca bulaşır. Meyve yarasaları, Ebola virüsünün doğal konağı olarak görülür. İnsanlar ve hayvanlar için özel bir tedavisi veya aşısı bulunmamaktadır.

İlk olarak 1976 yılında Sudan’un Nzara ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin Yambuku kentlerinde eş zamanlı olarak 2 salgına yol açmıştır. Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde görülen salgın Ebola Nehri yakınında bulunan bir köyde görüldüğü için bu isim verilmiştir.

Ebola virüsü, filovirüs ailesinin 3 üyesinden biridir ve 5 türü bulunmaktadır. Bunlar;

  • Bundibugyo Ebola Virüsü (BDBV)
  • Zaire Ebola Virüsü (EBOV)
  • Reston Ebola Virüsü (RESTV)
  • Sudan Ebola Virüsü (SUDV)
  • Tai Forest Ebola Virüsü (TAFV)

BDBV, EBOV ve SUDV türleri, Afrika’da görülen büyük Ebola Virüsü Hastalığı salgınına neden olan virüsler olarak ilişkilendirilmektedir. RESTV türü ise Filipinler ve Çin Halk Cumhuriyeti’nde görülmektedir ve insanları hasta etmektedir. Ama bu türden bugüne kadar ölüm veya hastalık belirtisi görülmemiştir.

Ebola Virüsü Nasıl Bulaşır?

Doğal olarak nasıl bulunduğu şu ana kadar tespit edilememiştir ve bir salgın başlangıcında virüsün insana nasıl bulaştığı bilinmemektedir. Araştırmacılar ilk hastanın enfekte bir hayvanla teması sonucunda virüsü altığı hipotezini öne sürmektedir.

İnsana Ebola virüsü bulaştıktan sonra birçok yolla diğer insanlara da geçebilir. Bulaşma yolları şu şekildedir:

  • Enfekte bir kişinin kanı veya salgılarıyla doğrudan temas,
  • Enfekte salgılarla kontamine olmuş (salgı bulaşmış) objelerle temas,
  • Defin işlemleri sırasında cenazeye doğrudan temas edilmesi,
  • İyileşen erkek hastaların spermleri yoluyla hastalığı 7 hafta kadar bulaştırması da mümkündür.
  • Genel olarak da bu hastalığa neden olan Ebola virüsü, hasta bakımıyla uğraşırken enfekte salgılarla teması olan aileler ve arkadaşlar aracılığıyla taşınmaktadır.

Ebola Virüsünün Belirtileri

  • Ateş ve baş ağrısı,
  • Eklem ve kas ağrısı,
  • Halsizlik ve ishal,
  • Kusma ve mide ağrısı,
  • İştahsızlık olarak genellenmektedir.

Bazı hastalarda ise kaşıntı, gözlerde kızarıklık, hıçkırık, öksürük, boğaz ağrısı, göğüs ağrısı, nefes almakta güçlük, yutkunmada zorluk, vücut içinde ve dışında kanamalar şeklinde görülür. Son dönemlerinde ise böbrek ve karaciğer yetmezliği görülmektedir.

Bulaşma sonrasında belirtiler 2-21 gün ve genel olarak 8-10 gün sonra görülür. Hastaların bir kısmı iyileşirken, bazılarının neden öldüğü henüz anlaşılamamıştır. Aynı zamanda ölenlerin, bu virüse karşı yeterli bir bağışıklık geliştiremedikleri de görülmektedir.

Ebola Virüsünden Korunma Yolları

Korunma konusunda birçok zorluk olduğu bilinmektedir ve insanların tam olarak nasıl enfekte oldukları bilinmediği için az sayıda temel korunma tedbiri bulunmaktadır. Bu hastalıktan etkilenen bölgelerde yaşan kişilerin temel olarak şunları yapabilirler:

  • Diğer bulaşıcı hastalıklarda olduğu gibi en önemli uygulama ellerin düzenli olarak yıkanmasıdır. Ellerin açıkça kan ve vücut sıvılarıyla bulaştığı durumda susuz alkol- bazlı el losyonları kullanılmalıdır.
  • Eldiven kullanılan durumlarda eldivenleri çıkarmadan önce su ve sabunla yıkamalı, eldiven çıkarıldıktan sonra da eller yıkanmalıdır.
  • Ölü hayvanlarla özellikle de primatlarla temastan kaçınılmalıdır.
  • Yerel pazarlarda tüketim için satılan primatlar dahil vahşi hayvan etlerinin yememesi gerekmektedir.
  • Enfeksiyon olasılığını minimum düzeye indirmek için Ebola virüsünü taşıdığı düşünülen kişi ve hayvanlardan uzak durulması ve gerekli koruyucu önlemlerin alınması gerekmektedir.
  • Salgın sağlık merkezlerinde hızlı bir şekilde yayılmaktadır ve bu nedenle ekiplerin mutlaka koruyucu ekipman kullanması gerekmektedir. Kullanılan tüm ekipmanın iyi bir şekilde temizlenmesi ve imha edilmesi gerekmektedir. Tek kullanımlık olmayan ekipmanların sterilizasyonu büyük bir önem taşımaktadır.

Ebola Virüsüne Maruz Kalma Riski

Afrika’da doğrulanan bilgilere göre vakalar; Liberya, Sierra Leone, Gine, Nijerya, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Gabon, Güney Sudan, Fildişi Sahilleri, Uganda, Kongo Cumhuriyeti, Güney Afrika ülkelerinde görülmüştür. Bu ülkelere herhangi bir şekilde seyahat eden kişilerin 20 gün kadar takip edilmesi gerekmektedir ve hastalık belirtileri olduğu görülürse direkt bir sağlık kurumuna başvurulması gerekmektedir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir